Bij Damen Shiprepair in Amsterdam is een complexe onderhoudsklus gedaan aan het schip Deep Arctic. Er moesten veel werkzaamheden tegelijk plaatsvinden, terwijl deze niet altijd even handig waren te combineren.

De Deep Arctic is een diving support vessel van TechnipFMC. Aan boord van dit schip zitten duikers die diep in de zee werkzaamheden uit kunnen voeren (zie kader). Voor de verzekering moet het schip elke vijf jaar in onderhoud worden genomen. Zie het als een soort APK voor schepen.

De klussen die het meeste tijd in beslag namen, waren het werk aan de boxkoelers, de scheepsschroeven en thrusters. Deze laatsten zijn speciale schroeven, die 360 graden kunnen draaien. Het schip kan er niet alleen mee vooruit komen, maar kan er ook precies op dezelfde plek op zee mee blijven liggen. Als de duikers onder water zijn, moet het schip natuurlijk niet ineens door golven of wind worden verplaatst.

Stralen en verven

Voor het onderhoud moesten de schroeven en thrusters, met een diameter van zo’n vier meter, eerst van het schip af worden gehaald. In samenwerking met specialisten van producent Rolls-Royce zijn de schroeven uit elkaar gehaald voor onderhoud en later weer in elkaar gezet. Sommigen zijn teruggestuurd naar de fabriek in ruil voor nieuwe exemplaren.

Tegelijkertijd moest het schip worden gestraald en daarna geschilderd. ‘De combinatie van stralen en werken aan de schroeven is niet zo handig’, legt projectmanager Daniel Gerner uit. ‘Bij het stralen komt veel stof vrij.’ De schroeven zijn niet makkelijk van de vloer van het dok te verplaatsen, omdat ze vrij groot zijn. Daarnaast moeten ook de plekken waar de schroeven normaal zitten, worden afgedekt met houten platen, zodat daar geen stof in komt. ‘We spraken vaak tijden af waarop er werd gestraald of geverfd en waarop er aan de schroeven kon worden gewerkt.’

Boxkoelers

Een ander karwei waar veel werk in ging zitten, was het onderhoud aan de boxkoelers (zie afbeelding). Het schip heeft er maar liefst 31. Deze boxkoelers bestaan uit buizenbundels die met behulp van zeewater de motoren van het schip kunnen koelen. Om ze te kunnen verwijderen moesten eerst alle bijbehorende leidingen worden losgekoppeld. Daarna volgt een zeer nauwkeurige hijsklus om ze echt uit het schip te krijgen. Hetzelfde geldt voor het terugplaatsen.

Of alles na het terugplaatsen weer werkt, is pas te zien tijdens het ‘opvlotten’, als het dok weer volloopt met water. Het dok wordt niet in een keer gevuld met het water. Het niveau van het water gaat in fases omhoog, zodat op elk niveau kan worden gekeken of alles werk.

Tegelijk

Niet alleen het werk aan de schroeven en koelers maakte het groot onderhoud ingewikkeld. Het complexe was volgens Gerner dat er veel tegelijk moest gebeuren. ‘Sleutelwerk tegelijk met het stralen en verven. En in het schip hadden we veel werk aan tanks (denk hierbij aan brandstof- en ballasttanks van soms wel tien meter hoog, red.) waarin we steigers moesten bouwen. Om ze te kunnen ontroesten en schilderen. Soms konden we ook niet in of bij bepaalde ruimtes omdat er met zeer hoge druk werd gewerkt aan de onderdelen die voor de duikers worden gebruikt.’

Veiligheid

Tijdens het onderhoud van zeven weken moest er veel werk worden verzet in een korte tijd. Er zijn maar liefst 2198 werkvergunningen uitgeschreven. Er ging dan ook ontzettend veel aandacht uit naar de veiligheid. Gerner: ‘TechnipFMC (eigenaar van het schip, red) stelt zeer hoge eisen aan veiligheid. We hebben voor deze onderhoudswerkzaamheden nog uitgebreidere veiligheidsplannen geschreven dan we normaal doen. Door van tevoren veel aandacht te besteden aan veiligheid en het er continu over te hebben, is het gelukt om het project met nul uur verlies door letsel af te ronden. Het is knokken geweest, maar we hebben het onderhoud ook precies binnen de tijd voltooid. Als dat lukt, is het echt leuk.’

Feiten en cijfers

De Deep Arctic is een diving support vessel. Aan boord van dit schip zitten duikers die diep in de zee werkzaamheden uit kunnen voeren. Zij voeren hun werk uit vanuit een duikkamercomplex waar 24 man in kan. Als ze na een periode werken in de zee weer boven komen, moeten ze nog dagen in het complex blijven om hun lichaam te laten wennen aan de luchtdruk boven water.

Naast een gewone reddingsboot is er ook een speciale voor de duikers. Als er iets mis gaat, kunnen zij namelijk niet zomaar vanuit de diepte een gewone reddingsboot in vanwege het verschil in druk. Via een gang kunnen de duikers naar de speciale reddingsboot gaan die de druk onder water nabootst.

  • Het schip is 156,9 meter lang en 31,2 meter breed.
  • Een duikkamercomplex biedt ruimte aan 24 man.
  • Het schip is naast een diving support vessel ook een heavy construction vessel en kan bijvoorbeeld pijpleidingen aan-leggen.
  • Er is accommodatie voor 140 personen.
  • De Deep Arctic is in 2009 gebouwd.
  • Alles in het schip is dubbel. Zo zijn er bijvoorbeeld twee machinekamers. Breekt er brand uit in de ene, dan kan de andere machinekamer het werk overnemen.
  • Het schip kan het hele jaar door onder alle weersomstandigheden worden gebruikt.

Bij Damen Shiprepair in Schiedam is de FPSO Petrojarl 1, een drijvend productieplatform uit 1986, omgebouwd om voortaan in het Atlanta Field in Brazilië te kunnen opereren. Een complexe klus van engineering, procurement en constructie, waarbij met veel personeel op een klein oppervlak moest worden gewerkt tussen een heleboel kwetsbaar equipment.

Het 215 meter lange schip, een FPSO (floating, production, storage and offloading unit), is 28 jaar lang door Teekay gebruikt op de Noordzee. Een FPSO is een drijvend productieplatform dat op plekken in de zee kan worden ingezet waar het te diep is om een productieplatform te plaatsen.

Het bedrijf wil de Petrojarl 1 nu gaan gebruiken in het Atlanta Field in Brazilië, waar de samenstelling van de olie die wordt opgepompt en verwerkt anders is dan in de Noordzee. De procestechnologie op het schip moest daarom worden aangepast. Meer dan vijftig procent van de procesinstallaties is vervangen. Ook konden sommige installaties na al die jaren wel worden verbeterd.

Regelgeving

Bij de ombouw moest niet alleen worden gedacht aan nieuwe productietechnologie, maar moest ook rekening worden gehouden met de klasse (DNVGL) en Braziliaanse regelgeving voor FPSO. Die laatste is uiteraard niet van toepassing op de Noordzee. Zo moeten waarschuwingen zowel in het Engels als het Portugees worden aangegeven, gelden er strikte kleurcoderingen die afwijken van Europese standaarden en horen primaire vluchtroutes 1,20 meter breed te zijn. Ook hiervoor waren aanpassingen nodig, want de originele vluchtroutes waren maar een meter breed. Het was onmogelijk om de routes te verbreden tussen alle leidingen, daarom is ervoor gekozen om paden af te splitsen zodat mensen bij eventuele calamiteiten snel weg kunnen komen. 
Xander Smit, constructiemanager: ’Je moet je echt goed verdiepen in de regelgeving en alles daaromheen. Er wordt in Brazilië veel gewerkt met vakbonden die bijvoorbeeld bepalen of een apparaat aan de eisen voldoet of niet.’

Uitdagend

Het was een uitdagend project voor Damen. Smit: ‘We werkten met 650 man tegelijk op het schip. Dat waren veel disciplines, medewerkers en contractors op een klein oppervlak. We zijn dan ook trots dat we tijdens dit complexe project van 2,5 jaar veilig hebben gewerkt. Er zijn geen noemenswaardige incidenten gebeurd.’

Nog een uitdaging was dat de documentatie van elf eerdere conversies van het schip niet altijd goed is bijgehouden, waardoor er een hoop tijd in engineering ging zitten. Marc Derks, overall construction manager: ‘We hadden voor het procesgedeelte alleen al 22.000 unieke tags (unieke equipment items, red.) nodig. Smit vult aan: ‘We moesten onze logistiek en inkoop heel goed plannen. Als een onderdeel custom made is, dan kan het wel eens een half jaar duren voordat je het binnen hebt. Er zijn ook aparte dingen waar je rekening mee moet houden. Zo ging onze leverancier in Italië elf weken dicht in de zomer. Als je in die periode iets nodig hebt, ben je sowieso een aantal weken verder.’

Het schip heeft voor haar nieuwe functie een betrekkelijk klein process deck. Om alle nieuwe procestechnologie er op te krijgen, moesten extra verdiepingen worden gebouwd. Derks: ‘Het is een mooie prestatie dat het ons allemaal is gelukt.’

Het offshore schip is na 2,5 jaar weggevaren van de kade van Damen in Schiedam, en zal na een korte stop in Noorwegen doorgaan en worden ingezet in Brazilië. Damen heeft ervoor gezorgd dat alle procesapparatuur is geïnstalleerd en aangesloten. Teekay gaat het schip zelf in bedrijf stellen, het zogenaamde livening up and commissioning.

tekst gaat door na de foto
(c) Damen

(c) Damen

Zelf bouwen

Het ombouwen van de FPSO is heel wat anders dan bijvoorbeeld het (ver)bouwen van ‘gewone schepen’ zoals sleepboten, kustvaarders, veerboten en werkschepen. Smit: ‘De complexiteit van een offshore schip is veel groter dan die van een normale scheepsconfiguratie. Er komt niet alleen ambacht bij kijken, maar ook veel classifiseringen en certificeringen. De standaarden zijn hoger op veiligheidsvlak en kwaliteit.’

De Petrojarl 1 was niet het eerste offshore-project van de scheepsbouwer. Derks: ‘Als Damen willen we meer van dit soort projecten gaan doen. Het idee is om dit type schepen in de toekomst wellicht zelf te gaan bouwen.’ Hij denkt dat daar zeker een markt voor is. ‘Vroeger kon het niet op in de olie- en gasmarkt. Overal was geld voor, ook voor de schepen en equipment. Nu is dat niet meer zo, de industrie is aan het omschakelen om voor lagere prijzen olie en gas te kunnen winnen. Daar horen ook goedkopere schepen bij.’

Volgens Smit zijn de offshore-projecten heel leerzaam geweest voor Damen om in te kunnen spelen op de markt. ‘We zien nieuwe facetten in de FPSO’s, LNG wordt hier de nieuwe markt. Kijk maar naar Shell die kort geleden de Prelude presenteerde. Dat is op dit moment het grootste drijvende object dat de mensheid heeft gebouwd.’ Op de Prelude wordt uit de zeebodem gewonnen gas vloeibaar gemaakt, het zogenaamde liquefied natural gas (LNG). Smit: ‘De hoop in de olie en gas is nog niet weg, maar de vraag is wel wat je er mee gaat doen.’