Gasunie en Perpetual Next sloten een joint venture overeenkomst voor ontwikkeling en realisatie van het Torrgas Delfzijl project. De partijen willen een nieuwe fabriek bouwen die organische reststromen via torrefactie omzet in syngas en bio-char.

De verwachting is dat de bouw van de fabriek in het najaar van 2022 van start gaat. Met de eerste fase van dit project is een investering gemoeid van circa zestig miljoen euro. Deze investeringsbeslissing volgt later dit jaar.

Als de voorstudies gunstig blijken, willen de partners de fabriek in het chemiecluster Delfzijl bouwen. Perpetual Next neemt hierna de verantwoordelijkheid voor het beheren en bedrijven van de installatie. Gasunie zal de distributie van de gassen verzorgen die via het landelijke netwerk aan de bebouwde omgeving en industrie worden geleverd. De fabriek die naar verwachting in 2024 in gebruik wordt genomen, start met een groengasproductie van 12 miljoen kubieke meter per jaar. Mogelijk wordt dit snel opgeschaald naar veertig dan wel 120 miljoen kubieke meter groen gas per jaar.

Torrefactie

De fabriek zal gebruik maken van een hernieuwbare grondstof. Perpetual Next bezit de technologie om organische reststromen, groenafval en sloophout via torrefactie om te zetten in hoogwaardig hernieuwbare grondstof. Deze wordt aangevoerd per binnenvaartschip naar de fabriek. Door deze grondstof vervolgens in twee verhittingsstappen te vergassen, een ontwikkeling van technologie-partner Torrgas, ontstaat syngas.

Syngas vormt een basis voor vele chemische toepassingen dat fossiel als grondstof vervangt. Uit syngas kan onder meer groengas, methanol en waterstof worden gemaakt. De productie van syngas is mede kosteneffectief door het bijproduct bio-char. Dit is een zuivere vorm van koolstof met toepassingen als grondverbeteraar, in waterzuivering en voor de reiniging van schoorsteengassen van fabrieken. De eerste fase van dit project richt zich voornamelijk op het maken van groengas voor verdere distributie via het bestaande aardgasnet van Gasunie. De fabriek zorgt in eerste instantie voor een directe werkgelegenheid van vijftien banen.

Het Hoogheemraadschap van Delfland is trots op de verduurzaming van afvalwaterzuiveringsinstallatie Houtrust. Sinds begin dit jaar levert de awzi al groen gas aan het gasnet en nu gaat ook nog de CO2 die in het proces ontstaat in vloeibare vorm naar de glastuinbouw.

Delfluent Services, een dochter van Evides Industriewater, beheert awzi Houtrust. Samen met het Hoogheemraadschap heeft het bedrijf de verduurzaming van de awzi gerealiseerd, onder andere door het vergistingsproces van het slib uit het rioolwater anders is te richten. Twee vergistingstanks zijn in serie geschakeld, waardoor de verblijfsduur van het slib is verlengd en de temperatuur verlaagd. In combinatie met een aantal warmtepompen bespaart dit een hoop energie. Bovendien wordt er op deze manier meer biogas geproduceerd, dat de awzi omzet in groen gas. Het gaat om ongeveer 1,9 miljoen kubieke meter per jaar. Daarnaast vangt de awzi CO2 af en levert dat in vloeibare vorm aan de glastuinbouw. Het gaat daarbij om meer dan 2.000 ton groene CO2.

Bron: H2O/Waternetwerk

Tankopslagbedrijf VTTI neemt het bio-energieproject in Tilburg over van Re-N Technology Group. In 2023 wil het bedrijf een nieuwe biogasinstallatie hebben gebouwd.

De nieuwe installatie krijgt een capaciteit van 17 megawatt en genereert onder meer 23 miljoen kubieke meter biogas per jaar. De installatie verwerkt organisch afval en nevenstromen met een anaeroob vergistingsproces. Een deel van het biogas wordt opgewerkt tot groen gas dat aan het net wordt geleverd. Een ander deel gebruikt VTTI om de installatie van stroom te voorzien en als warmte om het afval van de installatie verder te verwerken tot organische meststoffen.

VTTI ziet de overname van het project als een nieuwe stap doordat ze de markt voor groen gas betreedt. Het bedrijf zegt dat de overname perfect past in zijn strategie om zijn productportefeuille te diversifiëren, en om actief te werken aan hernieuwbare energieoplossingen.

Eneco meldde via zijn One Planet plan dat het versneld van aardgas af wil. Zo is het bedrijf van plan de Merwede gascentrale in Utrecht en tien gasgestookte warmtekrachtcentrales vóór 2030 te verduurzamen of te sluiten. De Enecogen warmtekrachtcentrale op de Maasvlakte en de Lage Weide centrale (Utrecht) zullen voor 2035 worden omgebouwd of gesloten. Als alternatief overweegt het bedrijf de inzet van groen gas of waterstof.

Eneco wil dat in 2035 de eigen activiteiten en de geleverde energie aan klanten klimaatneutraal zijn. In het One Planet-plan staat onder andere het besluit om gascentrales om te bouwen of te sluiten. Ook wil het bedrijf stoppen met de verkoop van losse gasgestookte CV ketels, uiterlijk per 2025.

Elektrificatie en duurzame warmte

De eerste stap in de verduurzamingsplannen is het uitfaseren van aardgas. Daarnaast zet het energiebedrijf in op grootschalige elektrificatie van industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving, met hernieuwbare stroom uit wind- en zonneparken.

De warmtevraag denkt Eneco te kunnen verduurzamen met innovatie en investeringen in duurzame bronnen zoals geothermie, aqua-thermie, elektrode boilers, warmte-koude opslag, groen gas en groene waterstof.

Scope 3

De reductie van emissies omvat niet alleen Eneco’s eigen activiteiten (scope 1 en 2), maar strekt zich uit tot de energie die wordt geleverd aan klanten (scope 3). Momenteel stoten Eneco en zijn klanten, in alle landen waar het actief is, in totaal 13,9 megaton CO₂ uit. Hiervan wordt circa tien procent door de eigen operationele activiteiten uitgestoten (scope 1 en 2). Het bedrijf verwacht in 2035 nog 0,9 Megaton C02 emissie tijdelijk te moeten compenseren.

Gascentrales

Misschien nog wel het meest ingrijpend in de plannen is de versnelde uitfasering van aardgas in zijn gascentrales. Zo voorziet men voor 2030 verduurzaming of sluiting van de Merwede gascentrale in Utrecht en tien gasgestookte warmtekrachtcentrales. De Enecogen warmtekrachtcentrale op de Maasvlakte en de gascentrale Lage Weide in Utrecht zouden vóór 2035 omgebouwd of gesloten moeten zijn. De alternatieven ziet Eneco voornamelijk in de inzet van groen gas of waterstof.

Hernieuwbaar vermogen

Tegelijkertijd zet Eneco fors in op duurzame energieproductie. Het bedrijf verwacht in 2025 bijna een verdubbeling van hernieuwbare productievermogen tot 3200 megawatt en verdere groei in jaren tot 2035. Ook denkt men ruim 2000 megawatt aan nieuwe warmtebronnen te kunnen benutten, zoals geothermie, aquathermie. Maar ook investeringen in elektrodeboilers, grootschalige warmtepompen, warmtebuffers en benutting van restwarmte vallen onder de warmteambities.

Validatie

Eneco liet zijn verduurzamingsplannen toetsen door Boston Consulting Group (BCG). Die concludeerde dat een CO2-reductie van 65 tot 75 procent in 2035  gestoeld is op redelijke aannames met betrekking tot overheidsbeleid en marktdynamiek. Door aanvullend overheidsbeleid en aanvullende acties van Eneco zelf kan Eneco zijn emissies met 100% reduceren.

De Koninklijke Vereniging voor Gasfabrikanten in Nederland (KVGN) verbreedt zijn focus naar de gaswaardeketen. Hoewel het aandeel aardgas in de Nederlandse energievoorziening nog groot is, komen er steeds meer andere gassen bij in het portfolio. Met de nieuwe koers is ook een nieuwe voorzitter aangesteld:  Jan Willem van Hoogstraten van EBN.

‘Gas en gasvormige energiedragers zijn van essentieel belang zijn in een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam energiesysteem’, zei Van Hoogstraten tijdens de ledenvergadering. Met de noodzaak en tegelijkertijd ambitie om te streven naar een CO2-neutrale energievoorziening wil Van Hoogstraten de aandacht nog meer richten naar systeemintegratie waar duurzame gassen een steeds belangrijkere rol moeten vervullen.’

Van Hoogstraten volgt per 1 oktober 2019 Han Fennema (CEO van N.V. Nederlandse Gasunie) op als voorzitter van KVGN. Fennema blijft bestuurslid en richt zich met name op de internationale activiteiten van de KVGN.

Gaswaardeketen

De energiemarkt is sterk in beweging. Het doel is een klimaatneutrale energie-voorziening in 2050. Dit heeft gevolgen voor de toekomstige rol van de Nederlandse gassector. Het leidt onder meer  tot discussies over energietransitie, het Klimaatakkoord, productieniveaus van het Groningenveld en de ombouw van de industrie.

Bedrijven in de gassector zijn elk op hun eigen manierbezig om de eigen positie opnieuw in kaart te brengen. Hierbij is behoefte ontstaan om in de diverse arena’s van beleidsvorming een gezamenlijk geluid te laten horen via KVGN.

Waterstof en groen gas

In de afgelopen twee jaar verbreedde KVGN haar focus door zich ook te richten op waterstof, groen gas, geothermie en CO2-afvang en opslag (CCS). Tegelijkertijd profileerde KVGN zich sterker  in het maatschappelijke duurzame domein met haar Nationaal Debat Duurzame Gassen. Hetzelfde geldt voor de publiekscampagnes Gas op Maat en MissieEnergie.nl.

Hierdoor is KVGN qua positionering geleidelijk opgeschoven van een vereniging die zich richt op de aardgaswaardeketen in Nederland naar een vereniging die de gehele gaswaardeketen in Nederland vertegenwoordigt. Daarom positioneert KVGN zich nu als dé belangenbehartiger van de gehele gaswaardeketen (duurzaam en conventioneel, onshore en offshore) in Nederland.

Nedmag heeft maandag zijn groengasinstallatie in Veendam officieel geopend. De producent van magnesiumzout heeft de ambitie om in 2035 onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen. De inname van groen gas is daarbij een belangrijke stap.

Buurman van Nedmag, Henk van Oosten, neemt mest afkomstig van boerderijen uit het noorden van Nederland af om het te vergisten. Bij de vergisting ontstaat biogas. Dit wordt vervolgens opgewaardeerd tot groen gas. Via een leiding van zevenhonderd meter gaat het naar de groengasinstallatie op het terrein van Nedmag.

Nedmag neemt op dit moment 4,5 miljoen kubieke meter groen gas af. Dat resulteert in een vermindering van het aardgasverbruik met vijftien procent. De komende jaren is het bedrijf van plan de inname van groen gas nog verder uit te bouwen, tot maximaal veertig procent. Daarnaast kijkt het bedrijf naar andere energiebronnen, zoals zonne- en windenergie en waterstof. Uiteindelijk wil het bedrijf zijn energieverbruik honderd procent vergroenen.

Magnesiumzout

Nedmag in Veendam wint magnesiumchloride (magnesiumzout). Dit zit in een zoutlaag, zo’n tweeduizend meter onder de grond. Deze zoutlaag is het restant van een oerzee vol mineralen en zouten: de Zechsteinzee. De zoutlaag bevat magnesiumzout van het zuiverste soort. Daardoor kan Nedmag hoogwaardige producten produceren voor talloze toepassingen. De producten van het bedrijf worden bijvoorbeeld gebruikt bij het zuiveren van water, het bleken van pulp in de papierindustrie en als vlamvertrager in kunststoffen.

Stedin en Kiwa onderzochten hoe het gasnet van Stad aan ’t Haringvliet stapsgewijs van aardgas over kan gaan op groene waterstof. Het waterstof dient dan als warmtebron voor zeshonderd huizen. De onderzoekers concluderen dat het bestaande gasnet van Stedin hiervoor geschikt is.

Stad aan ’t Haringvliet ligt op Goeree-Overflakkee, dat door de aanwezigheid van wind- en zonneparken bij uitstek geschikt is voor de productie en toepassing van groene waterstof. Daarnaast bestaat Stad aan ’t Haringvliet uit oude en vrijstaande woningen. Het is heel kostbaar voor bewoners om de woningen maximaal te isoleren om ze geschikt te maken voor lagetemperatuursverwarming. Daarom lijken warmtepompen hier geen geschikt alternatief. De afwezigheid van duurzame warmtebronnen maken het dorp niet aantrekkelijk voor een warmtenet.

Aanpassingen aan het gasnet

Om het dorp helemaal over te laten stappen op waterstof, moeten er technisch drie zaken worden geregeld: de productie, het transport en het thuisgebruik van waterstof. Als netbeheerder gaat Stedin alleen over het transport van waterstof via het bestaande gasnet. Hiervoor moet Stedin het gasnet aanpassen. Dit doet zij door het vijftien kilometer lange gasnet van Stad aan ’t Haringvliet te spoelen met stikstof zodat al het aardgas eruit is. Vervolgens zet Stedin de gasdistrictstations die nu nog op aardgas functioneren om. Een deel van de huishoudens krijgt bovendien een andere gasmeter.

Veranderingen in huis

De overgang naar waterstofgas beperkt zich niet tot aanpassing van het gasnet. Er moet nog een installatie bij Stad aan ‘t Haringvliet komen voor de productie van waterstof. De huidige cv-ketel is alleen bedoeld voor aardgas en moet worden vervangen door een speciale waterstofketel. Die lijkt op de huidige cv-ketel, er zit alleen een andere verbrandingsinstallatie in. Verder moeten de gasleidingen in huis worden gecontroleerd.

Toch is de overstap naar waterstof relatief goedkoop. Er hoeft geen nieuw netwerk te worden aangelegd en bewoners hoeven hun huis ook niet extreem te isoleren. Het ombouwen van een woning kost grofweg een halve dag, een halfuur voor het vervangen van de gasmeter en drie uur voor het vervangen van de cv-ketel. Het hele dorp kan zo in een aantal weken worden omgebouwd.

Energy Island Goeree-Overflakkee

Het plan voor Stad aan ‘t Haringvliet komt voort uit het Convenant Groen Waterstofeconomie Zuid-Holland: proeftuin Energy Island Goeree-Overflakkee. Hierin onderzoeken verschillende partners de mogelijkheden voor waterstof in Zuid-Holland. Lees hier het rapport van Stedin en Kiwa

Veebedrijf Aben Green Energy is gestart met het aanbieden van groen gas. Op het bedrijventerrein Axelse Vlakte bij Westdorpe produceert Aben biogas dat wordt opgewerkt tot groen gas. Vanaf daar wordt het groene gas ingevoed in het regionale gasnet van netbeheerder Enduris en het landelijke gasnet van Gasunie.

Agrarisch bedrijf Aben produceert op jaarbasis ongeveer achttien miljoen kuub groen gas uit koeien en varkensmest. Daarmee kan ongeveer 25 procent van de woningen in Zeeuws-Vlaanderen (12.000) van gas kunnen worden voorzien. Groen gas moet aan dezelfde strenge kwaliteitseisen voldoen als bij de invoeding van aardgas. Daarom controleren de netbeheerders GTS en Enduris de gaskwaliteit bij de invoeding van Aben in het Zeeuwse gasnet.

Groene stroom

Aben produceert al groene stroom. Het bedrijf gebruikte vijf warmtekrachtkoppelingen en een ORC voor de productie van stroom en warmte. De groene warmte wordt ingezet voor de verwarming van de stallen van het bedrijf en die van de buurman. Ook gebruikt het bedrijf de warmte voor het bereiden van het varkensvoer van de eigen varkens en het drogen van verschillende producten.

CO2

Niels Peters, commercieel manager Aben: ‘Wij willen door hergebruik van organische reststromen onze bijdrage leveren aan een circulaire economie. Met onze bijdrage kunnen wij volledig CO2-neutraal een gedeelte van Zeeuws-Vlaanderen voorzien van groen gas en kunnen we de teruggewonnen CO2 leveren aan de glastuinbouw, waardoor de cirkel weer rond is.’

Sinds kort kunnen kampeerliefhebbers koken op biopropaan. Onlangs vond de eerste levering van biopropaan plaats bij leverancier van camping gas Primagaz Benelux. De Biopropaan wordt geproduceerd door de Neste Biofuels raffinaderij op de Maasvlakte in de haven van Rotterdam.

BioLPG, oftewel biopropaan, is een bijproduct van biodiesel en wordt geproduceerd uit duurzame grondstoffen: een mix van afval- en reststoffen en hernieuwbare plantaardige oliën. De mix is afhankelijk van het aanbod op dat moment, maar kan bestaan uit bepaalde zaden en plantaardige oliën. Ook worden resten uit bijvoorbeeld de visproductie of overtollig (frituur)vet gebruikt.

Tachtig procent CO2-reductie

Vergeleken met andere fossiele brandstoffen is propaan al een brandstof met een lage CO2-uitstoot. Biopropaan scoort nog beter en vermindert de CO2-uitstoot tot tachtig procent. Gebruikers hoeven hun toestellen niet aan te passen: Primagaz meldt dat het gas identiek in gebruik is aan conventioneel propaan.

Aardgasloos

Behalve campinggasten, maken ook particulieren die niet op het gasnetwerk zijn aangesloten gebruik van propaan. Eigenaren van aardgasloze woningen die graag op gas willen koken, hebben dus nog een duurzaam alternatief.

Nu verkrijgbaar

Dit voorjaar is biopropaan verkrijgbaar bij Primagaz-dealers in de lichtgewicht Primagaz EasyBlue gasflessen. Er zijn meer dan 2.000 verkooppunten in de Benelux bij onder andere tuincentra, bouwmarkten, doe-het-zelvers, kampeerwinkels en brandstofhandelaren.

 

Om de klimaatdoelen te halen, moet Nederland veel meer inzetten op waterstof en biogas. Die oproep doet de Groen Gas Coalitie, een coalitie van zestien toeleveranciers van de gasinfrastructuur. Ze lanceren daarvoor ook een nieuwe online kennisbank: gasisgroener.nl

Eerder dit jaar bleek uit onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving dat de klimaatdoelstellingen voor 2020 niet worden gehaald. De Groen Gas Coalitie roept het kabinet op om voor de verduurzaming van Nederland nu serieus in te zetten op waterstof en biogas.

Alternatieven

Waterstof is een van de meest veelbelovende oplossingen voor een duurzame vervanging van aardgas. Het is schoon te produceren, je kunt er enorme hoeveelheden energie in opslaan en het is makkelijk te transporteren in de bestaande aardgasnetwerken. Naast waterstof is biogas een goed alternatief voor aardgas. Biogas ontstaat door vergisting van onder meer groente- en fruitresten, rioolslib en mest. Het is een klimaatneutraal proces.

Volgens Marcel Scucces, een van de initiatiefnemers van de Groen Gas Coalitie, laat Nederland kansen liggen. ‘In de Nederlandse bodem ligt voor meer dan 20 miljard euro aan gasleidingen die, met een paar aanpassingen, snel klaargemaakt kunnen worden voor dit duurzame gas. Daarom zeggen we ook: vervang niet de weg, vervang de auto’s. Daarnaast kan waterstof ook als brandstof worden ingezet.’

Om groen gas in te zetten zijn er geringe aanpassingen aan woningen en gebouwen nodig. Dit scheelt aanzienlijk in de kosten voor isolatie, vloerverwarming, ventilatiesystemen en warmtepompen. Dit maakt de energietransitie voor woningbezitters betaalbaar.

Kennisbank

Om het kennisniveau over waterstof en biogas in Nederland een boost te geven, lanceert de Groen Gas Coalitie een nieuwe website: gasisgroener.nl. Hier vinden bezoekers een kennisbank waarop informatie over deze vormen van energie wordt gedeeld.