Netbeheerder Liander roept ondernemers op een offerte uit te brengen voor congestiemanagement op het elektriciteitsnet in het Amsterdamse Westelijk Havengebied. Ondernemers rond elektriciteitsstation Westhaven kunnen aanbieden om tegen een vergoeding op afgesproken tijden minder elektriciteit af te nemen. Of juist meer elektriciteit aan het net te leveren.

Met de extra ruimte die daarmee op het net ontstaat kan Liander ondernemers op de wachtlijst de gewenste hoeveelheid extra elektrisch vermogen geven. Liander loopt in deze pilot vooruit op de nieuwe spelregels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voor congestiemanagement.

Net als in de rest van Nederland groeit de vraag naar elektriciteit in Amsterdam sneller dan de netbeheerders het elektriciteitsnet kunnen uitbreiden. Op steeds meer plaatsen bereikt het net zijn maximale capaciteit. Hier ontstaan wachtlijsten voor grootverbruikers van elektriciteit, zoals supermarkten, scholen, kantoren en fabrieken. Om in de snel stijgende elektriciteitsvraag te blijven voorzien, breidt Liander op veel plaatsen in de stad het elektriciteitsnet uit. Ondertussen werkt de netbeheerder, onder meer via de Taskforce Amsterdam, aan een scala van slimme oplossingen om het net efficiënter te gebruiken. Zo wil Liander meer ondernemers sneller de gewenste extra capaciteit te geven. Congestiemanagement is zo’n slimme oplossing.

Nieuwe regelgeving

Op plaatsen waar het elektriciteitsnet zijn maximale capaciteit heeft bereikt is de netbeheerder verplicht volgens de regels van de ACM te onderzoeken of er ondernemers bereid zijn tijdelijk minder elektriciteit af te nemen of op gezette tijden juist meer elektriciteit aan het net te leveren. Onder de oude regels voor congestiemanagement was dat zelden succesvol. Om meer mogelijkheden voor congestiemanagement te bieden heeft de ACM eind mei nieuwe regelgeving gepubliceerd. Met de nieuwe regels zijn er meer mogelijkheden. Zo kunnen netbeheerders naast dagbiedingen nu ook langetermijncontracten afsluiten met grootverbruikers en (lokale) producenten van stroom. Zoals ondernemers met windmolens of zonnepanelen.

Ook kunnen verbruikers en producenten met kleinere aansluitingen zich nu groeperen en gezamenlijk deelnemen aan congestiemanagement. De extra ruimte die daarmee ontstaat, kunnen de netbeheerders verdelen onder de klanten op de wachtlijst. De netbeheerders krijgen tot 25 november 2022 de tijd om deze spelregels te implementeren in hun bedrijfsprocessen.

Westhaven, Amsterdams Westelijk Havengebied

Voorafgaand aan de start van de pilot voor verdeelstation Westhaven voerde Liander gezamenlijk met de gemeente Amsterdam in 2021 een marktconsultatie uit. Men wilde achterhalen wat voor oplossingen ondernemers denken te kunnen inzetten om flexibel vermogen te realiseren in Amsterdam-West. De consultatie gaf een goed beeld van de huidige markt en partijen in Amsterdam omtrent flexibele inzet van hun elektriciteitsverbruik of -levering.

Uit de inzendingen blijkt dat er drie thema´s zijn waarin de markt de meeste potentie ziet: 1) de opslag van stroom in bijvoorbeeld batterijen, 2) de uitrol van laadinfrastructuur voor elektrische vervoer om daarmee extra ruimte op het net te creëren en 3) de uitrol van platforms voor energie uitwisseling en vraag- en aanbodsturing.

Vier pilotgebieden

Vooruitlopend op de nieuwe regels voor congestiemanagement is Liander naast de pilot in Westhaven nog drie pilots gestart. Hiermee wil de netbeheerder alvast ervaring opdoen om zo snel mogelijk gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden van de recent gepubliceerde nieuwe regels. De andere pilots zijn in Leeuwarden op het bedrijventerrein Schenkenschans, in Ulft en in Marnezijl. De congestieproblematiek verschilt per gebied. Westhaven en Schenkenschans hebben te maken met congestie voor de afname van elektriciteit door grootverbruikers. Ulft kenmerkt zich juist door congestie door grootschalig duurzaam opgewekte groene stroom door zonnepanelen, zonneparken en windmolens.

Netbeheerder Liander waarschuwt voor potentiële problemen als gevolg van een hittegolf. Net als de twee voorgaande jaren kan de extreme hitte en droogte tot meer stroomstoringen in Amsterdam en Friesland leiden dan gebruikelijk. Een in die gebieden veelgebruikte mof is de boosdoener.

Als de temperatuur flink stijgt en de grond erg droog is, kunnen zwakkere onderdelen in het Nederlandse elektriciteitsnet oververhit raken en uitvallen. Het gaat hierbij vaak om een bepaald type mof (verbindingsstukken tussen kabels), dat in Friesland en Amsterdam vroeger veelvuldig is toegepast. Soms zijn deze moffen ook al eens beschadigd geraakt bij graafwerkzaamheden en daardoor extra kwetsbaar.

Met de twee hete en droge zomers die achter ons liggen heeft Liander inmiddels de nodige kennis en ervaring opgedaan. Zo weet de netbeheerder dat vooral tijdens de eerste droge en hete periode van een zomer de zwakke onderdelen uitvallen. Met name op plaatsen waar de afgelopen maanden graafwerkzaamheden plaatsvonden. In de hete en droge periodes die daarop volgen is dat veel minder.

Vervangen

Het hele jaar door werkt Liander aan het vernieuwen en versterken van zijn netten. Het bedrijf checkt al bij werkzaamheden of ze dit soort zwakke onderdelen tegenkomt en vervangt deze dan. Enkele jaren geleden begon Liander aan een groot programma om zogenaamde nekaldietmoffen in Amsterdam en Friesland te vervangen. Veel van die moffen zijn inmiddels vervangen door moffen van een andere kwaliteit.

Smart Cable Guard

Verder gebruikt Liander sinds 2018 de Smart Cable Guard. Dit systeem scant kabels op zwakke plekken. Daardoor kan de DSO ze vervangen voordat ze tot storingen leiden. Treedt er toch een storing op? Dan helpt de Smart Cable Guard om de storing sneller op te sporen en de tijdsduur van de stroomonderbreking te beperken.

De gigantische wind- en zonneparken die investeringsmaatschappijen uit de grond stampen, bezorgen de netbeheerders een groot probleem. De netcapaciteit is namelijk niet berekend op dergelijke spanningspieken. Liander kwam in het Gelderse Ulft met een tijdelijke oplossing: de installatie van twee reuzentransformatoren.

Door de snelle toename van wind- en zonneparken is een deel van het elektriciteitsnet rond de Gelderse plaats Ulft volgeraakt. Hierdoor moeten nieuwe wind- of zonneparken die stroom willen leveren wachten op uitbreiding van het net.

‘Het Nederlandse elektriciteitsnet is een van de betrouwbaarste ter wereld, maar niet ingericht op grootschalige lokale teruglevering van wind- en zonnestroom’, vertelt gebiedsregisseur Joël van Tiem van Liander. ‘In verschillende stappen breiden we het elektriciteitsverdeelstation in Ulft uit, zodat het net in 2021 meer capaciteit heeft. Nu hebben we twee transformatoren geplaatst met ieder een vermogen van 40 megavoltAmpère en kunnen we de kabels gaan aanleggen. Als alle werkzaamheden afgerond zijn kunnen we nieuwe windparken direct op het station aansluiten.’

1,5 meter

Veiligheid is altijd al een groot goed bij het werk in de energiesector, tijdens de coronacrisis is extra alertheid geboden. ‘Iedere ochtend bespreken de technici de richtlijnen van het RIVM’, vertelt Van Tiem. ‘Die zijn leidend. We richten ons werk zo in dat we niet dicht bij elkaar in de buurt hoeven te komen. Dat gaat hartstikke goed.’

Werkzaamheden ten tijde van corona

Liander is verantwoordelijk voor de energievoorziening van 3,2 miljoen huishoudens en bedrijven. De activiteiten van de netbeheerders zijn onderdeel van de vitale infrastructuur in Nederland. Niet noodzakelijke bezoeken aan klanten thuis, bijvoorbeeld om een slimme meter te installeren, zijn vooralsnog stilgelegd.

De monteurs blijven uiteraard wel 24/7 klaarstaan voor het verhelpen van storingen, ook in huis. Ook gaat Liander door met de werkzaamheden aan het energienet om de betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid van de Nederlandse energievoorziening te waarborgen.

Liander past als eerste regionale netbeheerder congestiemanagement toe rond een knelpunt in het elektriciteitsnet. Met congestiemanagement verdeelt de netbeheerder efficiënter de schaarse capaciteit van het net in het Gelderse Neerijnen .

Congestiemanagement is een systeem om de beschikbare transportcapaciteit van het elektriciteitsnet te verdelen. Als het stroomaanbod of de stroomvraag groter is dan het net aankan, kan de netbeheerder met marktpartijen vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Liander maakt hierbij gebruik van het online platform Gopacs, een samenwerking tussen de regionale netbeheerders en Tennet.

Neerijnen

Uit onderzoek blijkt dat er in Neerijnen voldoende grootverbruikers, zoals tuinders, zijn die bij topdrukte op het elektriciteitsnet tegen een vergoeding minder elektriciteit willen verbruiken. Of die juist extra elektrisch vermogen willen leveren. Liander richt het systeem momenteel in en werft nog deelnemers. De netbeheerder verwacht het daadwerkelijk congestiemanagement voor het eerst in het najaar in te zetten. Dan kan de piekvraag het aanbod aan netcapaciteit overstijgen. Door de toepassing van congestiemanagement kan een aantal bestaande transportbeperkingen van klanten in Neerijnen worden opgeheven worden. Het mechanisme creëert echter nog geen ruimte voor extra uitbreiding of nieuwe aanvragen.

Flexmarkt

De toepassing van congestiemanagement past in de oplossingen om het bestaande net slimmer te benutten. Eerder ontwikkelde Liander al flexibiliteitsmarkten in Nijmegen en Zuidplaspolder. Verder vinden er in Amsterdam en Gelderland proeven plaats met smart charging, waarbij het laden van elektrische auto’s wordt afgestemd op de beschikbare capaciteit van het net.

Sympower heeft zich ten doel gesteld de netbeheerders te ondersteunen in de energietransitie. Energiegrootverbruikers spelen daar een belangrijke rol bij. Tijdens de beurs Industrial Heat & Power 2019 wil het bedrijf dan ook graag in contact komen met bedrijven die flexvermogen kunnen leveren.

De Nederlandse netbeheerders kunnen de energietransitie nu al nauwelijks bijbenen. Nu energieconsumenten ook producenten worden, loopt de transportcapaciteit van het elektriciteitsnet al snel tegen zijn grenzen aan. Sympower heeft zich ten doel gesteld de netbeheerders te ondersteunen. De industrie speelt daar een belangrijke rol bij.

Olivia Sicurani legt uit hoe de industrie geld kan verdienen aan netbalancering. ‘Op de keper beschouwd, zit er veel onbenut flexibiliteit in het elektriciteitssysteem’, zegt Sicurani. ‘Veel bedrijven beschikken nog over een warmtekrachtinstallatie, maar gebruiken bijvoorbeeld ook zware elektrische motoren. Deze systemen kunnen tijdelijk worden aangestuurd om meer of minder energie te verbruiken. Ze worden via ons systeem flexibel.

Flextarieven

Ook op het gebied van verwarming of koeling zit flexibiliteit of is deze eenvoudig aan te brengen. Sympower is een onafhankelijke partij tussen de netbeheerder en de industrie die vraag en aanbod op elkaar afstemt. Er zijn meer partijen die dit doen, maar die zijn meestal verbonden aan grote energiebedrijven. Wij gebruiken onze kennis van industriële processen en energiesystemen om de netten te ontlasten.

De netbeheerders betalen boetes als ze niet aan hun capaciteitsverplichtingen kunnen voldoen en moeten vaak behoorlijk investeren in netverzwaring. Dat is lang niet altijd nodig als je grootverbruikers kunt afschakelen op het moment dat het elektriciteitsnet zwaar belast is. Andersom is het ook mogelijk om extra energie te leveren als bijvoorbeeld duurzame bronnen even tekort schieten. Ons verdienmodel is dat we verdienen aan de flextarieven van de netbeheerders, welke we grotendeels delen met onze flexleveranciers.’

Reservevermogen

Sicurani noemt het voorbeeld van een industriële afvalverbrander. ‘Een afvalverbrander produceert stoom en kan ervoor kiezen dit in te zetten voor elektriciteitsproductie of warmtelevering. Wanneer wij de gebruikersprofielen kennen, kunnen we voor deze afvalverbrander kijken welke vorm van energie op dat moment het meeste oplevert. We bemoeien ons met de processen van zo’n bedrijf en dus moet je een relatie opbouwen om het vertrouwen te krijgen dat je niet de primaire processen verstoord.

Wij werken bijvoorbeeld ook samen met waterzuiveringsinstallaties. Door een aantal van de compressors ter beschikking te stellen voor reservevermogen, leveren zij betaald een bijdrage aan een stabiel elektriciteitsnet. Het zuurstofgehalte en de temperatuur blijven altijd binnen de vooraf bepaalde normen van het waterzuiveringsproces.

En zo zijn er nog veel meer elektrische pompen, ventilatoren en verlichtingssystemen die niet direct invloed hebben op het primaire proces, maar wel grote stroomverbruikers zijn waar flexibiliteit in verscholen zit.’

Contacten leggen

Sympower staat op de beurs Industrial Heat & Power om in contact te komen met potentiële flexleveranciers. ‘Bedrijven hebben vaak zelf geen idee van de potentie van hun bestaande elektrische assets’, zegt Sicurani. ‘We kunnen redelijk snel een scan maken van hun processen en een idee geven van het verdienpotentieel. We zijn een jong en snelgroeiend bedrijf waarvan de helft ingenieur is. De software die we inzetten is maar een deel van de oplossing. Het belangrijkste is om de processen en zorgen te kennen van de industrie. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en er ook nog geld aan verdienen.

Netbeheerder Liander publiceerde een overzicht van knelpunten in het elektriciteitsnet. Op diverse plekken in het verzorgingsgebied zijn beperkingen voor nieuwe initiatieven voor levering of teruglevering voor grootzakelijke klanten. De gebieden waar schaarste is, dienen als basis voor de zogenaamde transportindicatie die vanaf 1 oktober nodig is bij nieuwe aanvragen voor een SDE+-subsidie.

Door de snelgroeiende vraag van onder meer zonneparken, datacenters en andere energie-intensieve sectoren zoals glastuinbouw, raakt het elektriciteitsnet op steeds meer plekken vol. Het Nederlandse systeem is niet op deze snelle en impactvolle ontwikkelingen ingericht. Om aan de vraag te kunnen blijven voldoen, breiden netbeheerders het elektriciteitsnet op veel plaatsen fors uit. Dit kost veel tijd, onder meer vanwege lange vergunningstrajecten en procedures. Daarnaast staat de uitvoering van het werk onder druk door een chronisch tekort aan technici.

knelpunten elektriciteitsnet

Liander actualiseerde de knelpunten waar beperkt netcapaciteit beschikbaar is. Het aantal schaarstegebieden breidde zich ten opzichte van de zomer verder uit. Liander breidt het elektriciteitsnet rond de knelpunten uit. Evenals op locaties waar de netbeheerder voorziet dat de vraag in de toekomst toeneemt. De netbeheerder onderzoekt daarnaast de mogelijkheden om de huidige kabels en installaties beter te benutten met slimme oplossingen. Om deze innovaties breed in te zetten zijn wijzigingen van wet- en regelgeving nodig.

Congestiemanagement

Vooruitlopend op de uitbreidingen onderzocht Liander of een tijdelijk systeem van congestiemanagement mogelijk is. In nagenoeg alle schaarstegebieden is dit mechanisme niet toepasbaar. Dit betekent dat ondernemers met behoefte aan extra elektrisch vermogen of die elektriciteit willen terugleveren in principe moeten wachten totdat Liander het net hier uitbreidt.

Transportindicatie

De actualisering van de knelpunten in het verzorgingsgebied vormt ook de basis voor de zogenaamde transportindicatie, die het ministerie van EZK vanaf 1 oktober invoert. Voor de najaarsronde 2019 van de SDE+ subsidie stelt het ministerie van EZK een positieve transportindicatie als aanvullende voorwaarde voor de aanvraag van een subsidie. Dit instrument moet voorkomen dat subsidies voor duurzame opwek terechtkomen in gebieden waar het elektriciteitsnet de komende jaren niet kan voorzien in het benodigde transport. Aanvragers kunnen zelf een check doen op Liander.nl of ze in aanmerking komen voor een positieve transportindicatie.

Verzevenvoudiging van de vraag

Realistisch gezien is Nederland nog maar net begonnen met de energietransitie. Maar nu al ontstaan knelpunten die zowel een belemmering kunnen vormen voor de energietransitie als de verdere economische ontwikkeling van Nederland. De vraag naar de zwaarste aansluitingen, die bijvoorbeeld worden gebruikt voor het aansluiten van grote zonneparken en datacenters, is bij Liander in enkele jaren verzevenvoudigd. Het realiseren van netuitbreidingen is een proces van vele jaren. Dit betekent dat we op een heel andere manier moeten gaan kijken naar de energietransitie.

Noodzaak voor masterplan

Alliander CEO Ingrid Thijssen bepleitte al eerder de noodzaak van een nationaal masterplan voor de energie-infrastructuur. Zij benadrukt de noodzaak van een gezamenlijke aanpak waarbij de direct betrokken partijen komen tot veel meer coördinatie en regie op de transitie. Zo kunnen keuzes gemaakt worden op basis van prioriteiten en volgordelijkheid van het werk, worden schaarse technici daar ingezet waar ze het hardst nodig zijn en kunnen we de infrastructuur creëren die Nederland nodig heeft in de komende decennia.

Netbeheerder Liander heeft na aanbesteding een langjarig contract gesloten met drie aannemers. Heijmans, ENGIE en Van den Heuvel gaan de komende tien jaar in opdracht van Liander vervangings- en uitbreidingswerkzaamheden uitvoeren aan circa 4.500 middenspanningsruimtes. Die ruimtes zijn verdeeld over drie regio’s in het verzorgingsgebied van Liander. De totale contractwaarde van de gunning is 140 miljoen euro.

De overgang van fossiele naar duurzame energie vraagt veel van het elektriciteitsnet. Dat komt met name doordat er steeds meer windmolens en zonneparken bijkomen. De komende jaren zal het elektriciteitsverbruik gaan stijgen als gevolg van de dalende vraag naar aardgas. Hierdoor groeit het werkpakket van Liander. Daarom koos de netbeheerder ervoor een deel van de werkzaamheden uit te besteden aan drie gespecialiseerde aannemers.

Tekort technisch personeel

Marlies Visser, directeur operatie bij Liander: ‘Liander heeft net als de rest van Nederland een groot tekort aan technisch personeel. De energietransitie brengt de komende decennia zoveel extra werk met zich mee, dat we actief zoeken naar slimme manieren van samenwerken om de energietransitie te kunnen realiseren. Ik ben trots op deze bijzondere samenwerking. De aannemers krijgen een lange-termijn-zekerheid van werk en kunnen hiervoor mensen in dienst nemen en opleiden. Samen kunnen we meer werk verzetten en de energievoorziening betrouwbaar houden.’

1.350 installaties per gebied

De drie aannemers krijgen ieder een eigen gebied om te werken in opdracht van Liander. Zo gaat ENGIE aan de slag in Friesland, Flevoland en een klein deel van Gelderland, Heijmans werkt in Noord-Holland en een deel van Zuid-Holland en Van den Heuvel gaat werkzaamheden uitvoeren in Gelderland. Ieder gebied telt minimaal 1.350 middenspanningsruimtes. Dit zijn installaties die onderdeel uitmaken van het elektriciteitsnet. Vanuit deze ruimtes gaat bijvoorbeeld elektriciteit richting woningen en bedrijven.

De komende tijd bereiden de drie partijen zich samen met Liander voor op hun nieuwe werkpakket. Veel middenspanningsruimtes moeten komende jaren worden vervangen en uitgebreid. Vanaf oktober dit jaar zullen de aannemers de eerste werkzaamheden gaan uitvoeren in opdracht van de netbeheerder.

Liander kreeg onlangs nog een boete vanwege het te laat aansluiten van Fastnet.

Enexis Netbeheer investeert 250 miljoen euro extra in haar energienet. De netbeheerder verwacht de komende jaren flinke hoeveelheden duurzame energie uit zon en wind aan te sluiten op haar netwerk. Tot 2021 gaat het om bijna 2200 megawatt. Dat is voldoende om een kleine miljoen huishoudens te voorzien van duurzame energie. In de jaren daarna verwacht de DSO nog eens ruim 3300 megawatt aan te kunnen sluiten.

In een aantal regio’s leidde de toename van zonne-energie ertoe dat de capaciteit van het net binnen twee jaar tijd net zo snel moet groeien als in de dertig jaar daarvoor. Dit geeft aan hoe groot de uitdaging is en waarom het soms niet lukt om snel nieuwe parken aan te sluiten. De doorlooptijd van netverzwaringen is immers enkele jaren.

Regionale verschillen

Omdat de netbeheerder niet oneindig kan verzwaren en niet onbeperkt kabels kan blijven leggen, zijn nieuwe, innovatieve oplossingen nodig. Ook is regie vanuit overheden in de Regionale Energie Strategieën van groot belang. Uit de cijfers van Enexis blijkt dat er regionaal verschillen zijn die vragen om een regionale aanpak.

Versnellen

Onlangs kreeg Liander, DSO van een ander verzorgingsgebied, een boete omdat het bedrijf te laat was met een aansluiting. De Nederlandse netbeheerders kunnen de verplichte aansluitingstijd van achttien weken nauwelijks bijbenen en moeten behoorlijk investeren om woningen en zonneparken aan te sluiten.

Enexis inventariseerde per regio waar de knelpunten liggen.

Netbeheerder Liander krijgt een boete van 50.000 euro omdat zij een snellaadstation van Fastned niet binnen de wettelijke termijn van achttien weken op het net had aangesloten. De netbeheerder geeft aan dat het niet aan de verplichting kan voldoen vanwege de explosieve groei van aansluitingen. Bovendien kampen de netbeheerders met een personeelstekort. ACM vindt dat de netbeheerder er alles aan moet doen de wettelijke termijn te halen.

De ACM eist van netbeheerders dat zij zich aan de wettelijke aansluittermijn houden. Henk Don, bestuurslid van de ACM: ‘Partijen moeten tijdig toegang krijgen tot het net. Dat is een kerntaak van de netbeheerder. Een latere aansluiting kan leiden tot vertraging bij bijvoorbeeld bouwprojecten of bedrijfsuitbreidingen en daarmee tot schade bij de netgebruikers.’

Personeelstekort

Netbeheerders geven aan dat de achttien-wekentermijn niet altijd haalbaar is als gevolg van een onverwachte groei van het aantal aanvragen voor een aansluiting en als gevolg van een tekort aan technisch personeel. De toenemende elektrificatie van de energievoorziening maakt het volgens de ACM echter nog belangrijker dat netbeheerders er alles aan doen om deze wettelijke termijn te halen en zo nodig extra investeringen te doen. Dat draagt bij aan de energietransitie die nodig is om de klimaatdoelstellingen te halen.

Liander zegt in een reactie het het besluit van toezichthouder ACM te betreuren. CEO Ingrid Thijssen: ‘Het voeren van rechtszaken en geschillen en het opleggen van boetes vormt op geen enkele manier een oplossing voor dit maatschappelijke vraagstuk.’

Thijssen: ‘Net als de rest van Nederland, hebben we te maken met een groot tekort aan technici terwijl ons werkpakket zeer snel groeit door de energietransitie en groeiende economie. Dit tekort zorgt ervoor dat de wachttijden voor nieuwe klanten oplopen en dat is heel vervelend. We betreuren dat de ACM in haar uitspraak voorbijgaat aan dit maatschappelijke vraagstuk. Deze boete moet worden betaald met maatschappelijk geld en levert geen bijdrage aan de oplossing van dit vraagstuk waaraan Liander al hard werkt.’

Gerealiseerd

De ACM heeft de boete gematigd, omdat het hier gaat om één overtreding van de wettelijke aansluittermijn. Daarbij komt dat de gevraagde aansluiting inmiddels is gerealiseerd en dat niet is gebleken dat Fastned schade heeft geleden als gevolg van de vertraagde aansluiting.

De hausse aan subsidies voor zonneparken in de afgelopen twee jaar zorgt ervoor dat het elektriciteitsnet in hoog tempo vol raakt. Daarom wil Liander dat zonneparken alleen nog daar komen waar het elektriciteitsnet het aan kan. Waar geen ruimte op het net is, zou de overheid bijvoorbeeld subsidie moeten geven voor pilots die duurzaam opgewekte stroom lokaal omzetten in waterstof. Ook moet de opslag van duurzaam opgewekte energie verder worden gestimuleerd.

De economie van Nederland groeit door en de energietransitie versnelt verder. Dit heeft veel impact op het elektriciteitsnet. De vraag naar aansluitingen en vermogen stijgt sterk, net als de opwek van duurzame energie.

De vraag naar de zwaarste aansluitingen, die bijvoorbeeld nodig zijn voor een zonnepark, nam in twee jaar tijd 7,5 keer toe. Zulke aansluitingen vragen ook een grote capaciteit van het elektriciteitsnet. Het net moet veel grotere hoeveelheden stroom verwerken op hetzelfde moment. Dan moeten de netbeheerder elektriciteitsstations uitbreiden met extra of grotere transformatoren of hele nieuwe stations bouwen. Ondertussen kampt Nederland met een enorm gebrek aan technici en jarenlange vergunningsprocedures.

Zonneparken

De zonneparken zorgen voor de grootste problemen. De capaciteitsproblemen concentreren zich in tachtig procent van de gevallen tot zonneparken. De capaciteit van een gemiddeld zonnepark komt in de buurt van het elektriciteitsverbruik van een stad zo groot als Hengelo. Liander heeft honderden aanvragen van zonneparken liggen. Deze willen zich met name vestigen in de landelijke gebieden waar de kabels het dunst zijn. Oorzaak is de hausse aan subsidies voor zonneparken in de afgelopen twee jaar.

Opslag

Liander pleit er voor om alleen nog subsidie te geven aan zonneparken op plaatsen waar het elektriciteitsnet daar geschikt voor is. Op andere plaatsen wenst de netbeheerder een  subsidie voor pilots die duurzaam opgewekte stroom lokaal omzetten in waterstof. Ook moet het Rijk opslag van duurzame energie verder stimuleren. Op die manier kan Nederland zijn doelstellingen op het gebied van zonne-energie realiseren en tegelijkertijd meters maken in twee technologieën die essentieel zijn voor de energietransitie.